Oparzenia chemiczne

Oparzenia chemiczne są to bardzo bolesne uszkodzenia skóry, błon śluzowych oraz głębiej leżących tkanek spowodowane kontaktem z substancjami chemicznymi. Substancje te mogą występować w stanie płynnym, stałym lub gazowym. Pary substancji żrących mogą wywołać zaburzenia oddychania na skutek uszkodzeń krtani i górnego odcinka dróg oddechowych. Zawsze należy zabezpieczyć i zachować opakowanie po środku, który spowodował oparzenie - ułatwi to identyfikację substancji.

Właściwości żrące dla skóry wykazują stężone kwasy, zasady, utleniacze, reduktory, środki chelatujące oraz rozpuszczalniki. Uszkadzają tkanki, prowadząc do ich martwicy. Dodatkowo może dojść do utraty dużej ilości płynów oraz zakażenia ran. Zasady (ługi) powodują martwicę rozpływną, szkliste, maziste obrzmienie. Po działaniu kwasów tworzy się suchy, mocno przylegający strup, o charakterystycznym kolorze np.: kwas solny - biały strup, kwas azotowy - żółty, kwas siarkowy - czarny . Niektóre substancje oprócz spowodowania oparzenia mogą przenikać w jego głąb do krwiobiegu lub dostawać się do wewnątrz ustroju przez układ oddechowy powodując zatrucie całego organizmu.

Stopień oparzenia zależy od właściwości substancji, jej stężenia i czasu działania oraz temperatury. Zarówno kontakt poprzez skórę, spożycie jak i wdychanie substancji parzącej może wywołać wstrząs u poszkodowanego, z takimi objawami jak:

• bladość, sinica, poty
• zaburzenia rytmu serca, spadkiem ciśnienia tętniczego krwi
• zaburzenia świadomości
• utrata przytomności

W razie oparzeń chemicznych należy:

• jak najszybciej (najlepiej w ciągu 10 sekund) rozpocząć przemywanie oparzenia dużą ilością bieżącej wody i kontynuować czynność przez 15 minut. Woda jest uniwersalna, nietoksyczna i łatwo dostępna. Zmywa w sposób mechaniczny środki chemiczne z powierzchni tkanki niezależnie od ich stężenia i rodzaju, przez co zmniejsza ich wnikanie w głąb tkanek. Rozcieńcza substancję, co zmniejsza jej właściwości żrące.
• przy oparzeniach oka należy rozchylić powieki i przemywać oko wodą przy odchylonej do tyłu głowie. Drugie oko należy zabezpieczyć tak, aby woda z poparzonego oka nie wpływała do zdrowego
• wyjątek stanowią oparzenia wapnem niegaszonym - najpierw należy mechanicznie zetrze wapno, dopiero potem przemywać oparzenie wodą
• zdjąć skażoną odzież stosując rękawice ochronne
• ranę osłonic jałowym opatrunkiem
• jak najszybciej zapewnić pomoc lekarską jeśli oparzenia są rozległe, głębokie lub dotyczą oczu

Spożycie substancji chemicznej może spowodować oparzenia przełyku i przewodu pokarmowego. Wywołuje od razu silny, palący ból w ustach, w gardle, przełyku, klatce piersiowej, brzuchu. Mogą pojawić się trudności w przełykaniu oraz ślinotok. W zależności od rodzaju substancji, na ustach i błonach śluzowych tworzą się strupy (po kwasach) lub szklisto-maziste zmiany (po zasadach). Zaczerwienieniu mogą ulec błony śluzowe, mogą krwawić. Ponadto może dojść do perforacji przełyku i żołądka.

W przypadku połknięcia substancji parzącej pierwsza pomoc powinna opierać się na:

• podaniu dużej ilości wody do picia
• nie prowokowaniu wymiotów (zagrożenie ponownego poparzenia przełyku)
• nie płukaniu żołądka
• jak najszybszym przewiezieniu do szpitala lub wezwaniu pogotowia ratunkowego

Kwasy w układzie pokarmowym zobojętni może mleko, surowe jajko, a zasady ocet, woda z cytryną. Jednak często nie znamy właściwości, rodzaju i stężenia substancji jaka została spożyta, więc nie można właściwie wybrać rodzaju i ilości substancji neutralizującej. Dlatego zawsze należy podawać wodę.