Płonica, szkarlatyna
Płonica, inaczej zwana szkarlatyną, jest ostrą chorobą zakaźną,
bakteryjną, dotykającą przede wszystkim dzieci. Za wystąpienie choroby
odpowiadają paciorkowce z grupy A. Zakażenie następuje od osoby
zakażonej paciorkowcem lub nosiciela drogą kropelkową albo przez
korzystanie z tego samego kubka czy sztuców. Dziecko może zarazić
się od dorosłego, chorującego na anginę paciorkowcową.
Paciorkowce wytwarzają toksynę erytrogenną, która wywołuje charakterystyczny
objaw, którym jest drobna, czerwona wysypka o rożnej intensywności.
Pojawia się na całym ciele, głównie na piersiach, brzuchu, pośladkach
i w pachwinach. Na tułowiu, w zgięciach łokciowych i pod kolanami
może się zlewać. Na policzkach tworzy rumień, który nie obejmuje
skóry wokół ust i nosa. Wysypka pojawia się razem z gorączką lub
dobę po niej., może wywoła uczucie swędzenia i pieczenia. Charakterystyczny
jest również wygląd języka, który najpierw pokrywa się białym nalotem,
a następnie staje się intensywnie czerwony.
Szkarlatyna rozpoczyna się nagle, a oprócz wysypki występują
takie objawy jak:
- gorączka
- bóle brzucha
- wymioty
- ból gardła
- nieżyt nosa
- powiększone węzły chłonne, głównie szyjne
- osłabienie organizmu
Zdarza się, że zakażenie ma miejsce przez uszkodzoną skórę. Mówi
się wtedy o płonicy przyrannej, która objawia się wysypką, ale brak
jest objawów anginy.
W cięższych przypadkach, bardziej toksycznych mogą wystąpić: zaburzenia
układu krążenia, zapalenie mięśnia sercowego, utrata przytomności,
szmer skurczowy serca, powiększenie wątroby i śledziony. W innych
przypadkach może dojść do bakteryjnego zakażenia krwi lub posocznicy
(sepsa).
Po kilku dniach gorączka i wysypka ustępują, chory zdrowieje. Kolejnym
charakterystycznym etapem jest płatowe złuszczanie się skóry na
dłoniach i stopach po 2-3 tygodniach od zniknięcia wysypki. Jeśli
lekarz bada chorego jeszcze przed pojawieniem się wysypki, zazwyczaj
stwierdza anginę. Płonicy może towarzyszy zwiększenie kruchliwości
drobnych naczynek, co szczególnie uwidacznia się w fałdach pachwin,
podbrzusza i pach. Najwięcej zachorowań odnotowuje się jesienią
i zimą. Po przebyciu szkarlatyny nie nabywa się trwałej odporności.
Powikłania jakie może wywoła płonica to:
- zapalenie ucha środkowego
- zapalenie nerek
- choroba reumatyczna
- zapalenie stawów
- zapalenie węzłów chłonnych
- uszkodzenie mięśnia sercowego
Leczenie wymaga wizyty u lekarza i podawania antybiotyku, którym
najczęściej są pochodne penicyliny lub makrolidy, jeśli chory uczulony
jest na penicylinę. Należy dużo wypoczywać i leżeć. Brak leczenia
może wywoła powikłania. W celu uniknięcia rozprzestrzeniania się
choroby należy izolować chorego. |
