Posocznica, sepsa

Posocznica zwana inaczej sepsą nie jest chorobą samą w sobie, ale zespołem ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (SIRS) organizmu na jego zakażenie. W większości przypadków jest ono spowodowane rozprzestrzenieniem bakterii i ich toksyn (bardzo rzadko pasożytów i wirusów) poprzez układ krwionośny. Zakażenie wywołują bardzo różne drobnoustroje, najczęściej są to: gronkowcowe i paciorkowce, ale też pneumokoki, meningokoki, czy pałeczki okrężnicy.

Najwięcej przypadków sepsy wywołują infekcje w jamie brzusznej, zapalenie otrzewnej, ostre zapalenie trzustki, infekcje w układzie moczowym, zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, jak i utajone infekcje zębów i tkanek okołozębowych, zatok przynosowych, migdałków czy pęcherzyka żółciowego.

Wystąpienie sepsy jest zwiększone:

• na oddziałach intensywnej terapii w szpitalach
• u dzieci, młodzieży, ludzi starszych
• u osób podatnych, osłabionych, z obniżoną odpornością - nawet zwykłe zakażenie może być przyczyną posocznicy
• u osób przebywających w dużych skupieniach ludzkich oraz przebywających w złych warunkach sanitarnohigienicznych.

Objawy sepsy i jej nasilenie zależą od liczby i zjadliwości bakterii odpowiedzialnych za zakażenie oraz od odporności organizmu. Objawy to:

• wysoka gorączka lub spadek temperatury ciała poniżej 36°C
• dreszcze
• bóle głowy, stawów
• wymioty
• osłabienie, wycieńczenie organizmu
• wzrost tętna powyżej 90 uderzeń na minutę
• częstość oddechów spontanicznych powyżej 20 na minutę
• duży spadek lub wzrost ponad normę liczby leukocytów we krwi lub obecność ponad 10% niedojrzałych granulocytów obojętnochłonnych
• przerzutowe ogniska ropne
• w przypadku nieleczonego lub źle leczonego zakażenia - niewydolność narządów i układów (niewydolność oddechowa, krążenia, nerek, wątroby, niedokrwistość i inne)

Diagnoza opiera się na stwierdzeniu objawów, a następnie na analizie mikrobiologicznej głównie krwi. Leczenie sepsy, szczególnie ciężkiej odbywa się na oddziałach intensywnej terapii, jest długotrwałe i nie gwarantuje powrotu do zdrowia ani przeżycia. Początkowo stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum działania, a kiedy już dokładnie zostanie zidentyfikowany patogen odpowiedzialny za zakażenie podaje się antybiotyki ściśle skierowane przeciw niemu. Podaje się płyny, czasem leki obkurczające naczynia krwionośne i pobudzające kurczliwość mięśnia sercowego, kortykosteroidy, aktywowane białko C.

Nie istnieje szczepionka, która zabezpieczałaby przed wystąpieniem sepsy. Dostępne są szczepienia zmniejszające częstość infekcji patogenami, które mogą doprowadzić do posocznicy. Są one skierowane na zwiększenie odporności przeciw konkretnemu patogenowi. Polsce najczęstszymi bakteriami jakie wywołują sepsę są meningokoki z grupy B, ale nie istnieje przeciw nim skuteczna szczepionka.